Wybrany język: Zmień:
Amberstudio.eu
Kontakt: 0 512 168 286
info@amberstudio.eu
Barbara Gocek-Rudzka

Nasza okolica

Obiekt zlokalizowany w rekreacyjnej części Gdańska, na parterze malowniczej przedwojennej kamienicy, położonej w pierwszym polskim kąpielisku w Brzeźnie. 50 m do promenady nadmorskiej ze ścieżką rowerową, 70m do przepięknego odrestaurowanego parku z alejkami spacerowymi, rowerowymi i placami zabaw, 200m do morza, 350 m do strzeżonej plaży, 600 m do mola w Gdańsku, 6 km do mola w Sopocie, sklep 50 m, przystanek tramwajowy i autobusowy 50 m - 25 minut tramwajem do Starówki, 12 km do lotniska. Liczne restauracje i bary przy promenadzie nadmorskiej. Serdecznie zapraszamy!

o Brzeźnie

1. Historia dzielnicy

1.1. Początki rozwoju Brzeźna
 

Dzieje Brzeźna przez wiele stuleci związane były z klasztorem w Oliwie. Zakon Cystersów został sprowadzony w te strony przez gdańskiego księcia Sambora w 1186 r., który przekazał im na własność siedem osad usytuowanych w pobliżu klasztoru były to: Oliwa, Sałkowice, Kłębowo, Starkowo, Stanowo, Gręzowo i Sincimice. W roku 1235 pomorski książę Świętopełek darował Cystersom z Oliwy jezioro Zaspa wraz z łąkami ciągnącymi się po strumień Strzyża. Jezioro to znajdowało się na obszarze obecnego Nowego Portu. Pierwsze wzmianki o istnieniu na terenie dzisiejszego Brzeźna małej nadmorskiej osady pochodzą z XII w. n. e. Osada ta, zamieszkiwana wówczas przez rybaków pochodzenia prusko-bałtijskiego, nosiła prawdopodobnie nazwę Prusięcino i została utworzona przez Cystersów, jako stacja rybacka.
Nazwa Brzeźno początkowo odnosiła się do położonego niedaleko jeziora. Z czasem określenie to przeszło na pobliską osadę rybacką, zaś jezioro nazwano Zaspą. Pierwszy zapis z użyciem nazwy „Bresno" pochodzi z 1323 r. Później nazwa ta przekształciła się w Bresin (1480 r.), Brieszno (1570r.), Bresen (1613 r.), Brósen (XVII w.), aż po obecne – Brzeźno (Pawłowicz 1985. s. 5-7 ). Autorzy niemieccy przypuszczają, że nazwa pochodzi od słowiańskiego słowa „brzezina”, czyli brzozowy lasek.
W okresie średniowiecza Brzeźno pozostawało niewielkim zgrupowaniem chat nad brzegiem zatoki. Rejestr poborowy z 1570 r. wymienia 2 włóki sołtysa, 22 rybaków, 5 komorników, 1 karczmę płacącą czopowe i 22 zagrody rybackie. W czasie walk króla polskiego Stefana Batorego, ze zbuntowanym Gdańskiem wieś uległa zniszczeniu. Po zawartej ugodzie, odbudowana osada uiszczała zryczałtowaną opłatę z całej wsi – dziesięć ćwierci żyta i dziesięć owsa. Rybacy najczęściej mieli skromne gospodarstwa z jednym koniem i dwiema krowami. Pierwotnie cała ziemia była traktowana jako wspólne pastwisko, z czasem w wyniku działań rolnych podzielono ją miedzami. Dokumenty nie wymieniają żadnego faktu sprzedaży ziemi rybakom-chałupnikom, ponieważ była ona dziedzicznie dzierżawiona.
W roku 1771 Brzeźno liczyło 194 mieszkańców zamieszkałych w 14 nieruchomościach leżących w szeregu na Nowej Wydmie. Byli to przede wszystkim rybacy (78 osób), a także robotnicy (113 osób) zatrudnieni w porcie gdańskim lub w młynach i kuźniach znajdujących się w sąsiedztwie. Ze względu na to, iż Brzeźno było przez 600 lat uzależnione od klasztoru cystersów w Oliwie - zamieszkiwali je sami katolicy.
Brzeg morski podzielony był na działki rybackie zwane ciągami. Rybacy z Brzeźna mieli do dyspozycji pięć działek. Z reguły ich nazwy pochodziły od nazwisk. Niektóre z nich przetrwały do końca drugiego wolnego Miasta Gdańska np.: Steenertoch, Talgtoch i Roloffische .
W wyniku pierwszego rozbioru Polski w 1772 roku wojska pruskie zajęły Oliwę wraz z wszystkimi należącymi do niej posiadłościami. Pierwszego listopada tego samego roku Fryderyk Wielki dokonał likwidacji zakonu oliwskiego i tym sposobem Brzeźno po sześciu wiekach, formalnie zostało oddzielone od zakonu cysterskiego i zaczęło funkcjonować jako samodzielna jednostka administracyjna. Rozbudowano w tym czasie Nowy Port, który wchłonął niektóre rodziny z Brzeźna i zniesiono dzierżawy dziedziczne. Spowodowało to spadek liczby mieszkańców o 28% (Nocny W., 2004, s. 14-19).
Brzeźno, leżące w pobliżu ujścia Wisły, było od dawna powiązane z portem - już w średniowieczu znajdowały się tu dwie latarnie morskie. Nie powiodły się jednak próby stworzenia pierwszego w okolicy zakładu przemysłowego. Wytwórnia saletry, która została uruchomiona w Brzeźnie na północny zachód od wsi w 1769 r. upadła kilka lat później, w wyniku blokady Gdańska przez Prusaków w latach 1772-1793 (Samp J., 1996 ). Dla Brzeźna najbardziej znaczące było położenie nad brzegiem Zatoki Gdańskiej, piaszczysta plaża oraz walory klimatyczne - atuty te umożliwiły powstanie w tym miejscu najstarszego na wybrzeżu polskim kąpieliska morskiego.
 

1.2. Rozwój dzielnicy w XIX i XX wieku

Dzięki obecności wojsk napoleońskich w Gdańsku, w Brzeźnie powstał pierwszy nad brzegiem Zatoki Gdańskiej zakład kąpielowy. Za namową swojego przyjaciela - lekarza Jana Haffnera, generał Rapp w 1808 roku nakazuje zbudować pierwsze na wybrzeżu gdańskim łazienki do morskich kąpieli. Dwa lata później zostały one znacznie rozbudowane. 1813 roku niszczy je burza morska. Dzieła zniszczenia dopełniły wojska rosyjskie po zdobyciu Gdańska (Nocny W., 2004, s. 19).
Gdańszczanie, którzy z entuzjazmem podchwycili od Francuzów zwyczaj morskich kąpieli już po siedmiu latach mogli cieszyć się kolejnym zakładem kąpielowym. Wybudował go w 1820 roku mistrz murarski Fryderyk Bladau. Oprócz tego powstała także gospoda. Zabudowania kąpieliska w 1829 r. zniszczył pożar. Na ich miejsce rok później podczas powstania listopadowego Rosjanie wybudowali magazyny wojskowe i stacje kwarantanny. Dzięki rosyjskim pieniądzom Brzeźno uzyskało pierwsze wygodne połączenie z Gdańskiem (przez Nowy Port). Wybrukowano wtedy obecną ulicę Krasickiego. Dodatkowo, aby uchronić ją przez zasypywaniem, zalesiono cały wydmowy teren między Brzeźnem, a Nowym Portem. Już w 1833 r. ponownie uruchomiono w Brzeźnie prywatne kąpielisko (dom zdrojowy wzniósł w 1833 r. Wilhelm Pastorius), które rozbudowano w latach 1840-1842. W 1838 r. rozpoczęto budowę drogi łączącej Gdańsk z Brzeźnem przez Nowe Szkoty, której budowę zakończono w 1848 r.
W pierwszej połowie XIX w. Brzeźno odwiedzało około 10 tysięcy gości rocznie. W roku 1867 oddano do użytku linię kolejową z Gdańska do Nowego Portu, która wiodła przez peryferie Brzeźna (Pawłowicz Z., 1985, s. 7-9).

W drugiej połowie XIX w. brzeźnieńskie kąpielisko nieco podupadło. Tramwaj konny łączący kąpielisko z przystankiem kolejowym uruchomiony w 1889 roku bankrutuje dwa lata później. W roku 1899 r. nad samym morzem powstaje tzw. Hala Brzegowa, wyposażona w galeryjki i wieże widokowe. Rok później wybudowano molo o długości stu metrów, przedłużone w latach międzywojennych do dwustu metrów, do którego regularnie zawijały statki wycieczkowe. Pod koniec XIX wieku, kiedy to wybudowano linie tramwaju elektrycznego z Gdańska do Nowego Portu i z Nowego Portu przez Brzeźno do Wrzeszcza, liczba odwiedzających Brzeźno wczasowiczów wzrosła do około 40 tysięcy.
Pod koniec XIX wieku liczba stałych mieszkańców Brzeźna wynosiła 385 osób. Na początku XX wieku Brzeźno uzyskało prąd elektryczny, który popłynął z wybudowanej w latach 1897-1898 elektrowni na Ołowiance.
Wg spisu ludnościowego z 1 grudnia 1900 w Gdańsku pracowało około 5 tysięcy osób mieszkających poza jego granicami, w tym 976 osób z Brzeźna (Nocny W., 2004, s. 33) . Rosnąca rola Brzeźna, Zaspy, Stogów, Młynisk, jako zaplecza ludnościowego i gospodarczego Gdańska zadecydowała o włączeniu tych osad w obręb granic miasta. Doszło do tego 1 kwietnia 1914 roku, choć poddanie jurysdykcji miejskiej niewielkich powierzchniowo (27,63 ha) obszarów wydzielonych z Zaspy i Brzeźna miało miejsce już w 1891 r. Powierzchnia włączonego do Gdańska obszaru Brzeźna wynosiła wtedy 156,32 ha. Miejscowość liczyła w tamtym okresie około 2,5 tysiąca stałych mieszkańców (Nocny W., 2004, s. 32-35). W ciągu półwiecza poprzedzającego powstanie Wolnego Miasta, Brzeźno rozwijało się błyskawicznie. W porównaniu do wszystkich dzielnic Gdańska szybciej rozwijały się tylko Zaspa i Wrzeszcz. Ludność Brzeźna w latach 1871-1919 zwiększyła się niemalże o 1000%, (1871 r. - 249 osób, 1910 r. – 2504 osób, 1934 r. – 3400 osób) (Pawłowicz Z., 1985, s. 7-9 ).
Kościół w Brzeźnie został wybudowany w czynie społecznym w latach 1922-26, a konsekrowano go 13. czerwca 1926 r. . Do tego czasu Brzeźno podlegało parafii pod wezwaniem Św. Jadwigi w Nowym Porcie a wcześniej, do lat 60-tych XIX w. parafii Św. Jakuba w Oliwie.

Podczas I wojny światowej większość urządzeń kąpieliska oraz molo rozebrano. Natychmiast po wojnie odbudowano łazienki, a liczba letników i kuracjuszy systematycznie rosła, osiągając 96 tysięcy w roku 1922, by w roku 1936 osiągnąć już 168 tysięcy (więcej niż w Sopocie). Molo i dom zdrojowy odbudowano dopiero w 1928 r. Brzeźno posiadało regularne połączenie z Gdańskiem, Jelitkowem i Sopotem utrzymywane przez Towarzystwo Żeglugowe "Wisła". Podstawowym środkiem komunikacji były jednak dla mieszkańców oraz letników tramwaje nr 9 z Wrzeszcza i nr 8 z Gdańska przez Nowy Port. W Brzeźnie do 1945 roku działała jedna z ośmiu zlokalizowanych w gdańskiej gminie miejskiej przystani rybackich. Brzeźno było jednym z nielicznych gdańskich przedmieść, które posiadało ochotniczą straż pożarną, wskaźnik pożarów był też w porównaniu z resztą miasta niewielki. Obraz dzielnicy z przed drugiej wojny światowej najpełniej przedstawi mapa z 1929 roku.. Widać tu dokładnie, że budynki i infrastruktura dzielnicy zajmowała w tedy niespełna połowę powierzchni obecnej dzielnicy.

Szturmująca Gdańsk Armia Czerwona zdobyła Brzeźno 25 marca 1945 roku (Nocny W., 2004). Podczas ataku na umocniony Gdańsk, Brzeźno nie doznało wielkich zniszczeń. Przez kilkanaście lat po zakończeniu II wojny światowej obszar ten nie uległ znaczącym zmianom, nie zmieniono układu dróg, nie naruszano granic działek. Większość traktów posiada historyczną nawierzchnię, głównie brukową, pozostał również przydrożny starodrzew. Dominowała niska zabudowa, funkcjonowała przystań rybacka .

Na plażę wyposażoną w kosze, nadal przyjeżdżali mieszkańcy Śródmieścia i Wrzeszcza . Jednak w tym okresie całkowicie została unicestwiona rekreacyjna infrastruktura dzielnicy. Z plażowego krajobrazu zniknęły między innymi dom zdrojowy, molo, muszla koncertowa, łazienki. (Nocny W., 2004 )

W latach 1962-1984 funkcje dzielnicy zmieniły się diametralnie. Zaczęto ją przekształcać w jedną z wielu gdańskich sypialni - wybudowano blokowiska i hotele pracownicze, w których mieszkania otrzymywali przede wszystkim pracownicy gdańskich stoczni, Fosforów, Siarkopolu, portu. Z biegiem czasu pewne funkcje zaniknęły zupełnie jak np. rybołówstwo. Spadła też ranga Brzeźna jako nadmorskiego kąpieliska na skutek zniszczenia większości obiektów jak i utrzymującego się przez paręnaście lat wysokiego poziomu zanieczyszczenia wód Zatoki Gdańskiej. Po 1989 roku Brzeźno pomału zaczyna odzyskiwać rolę kąpieliska. Od 1992 roku można już kąpać się w morzu, wybudowano molo około kilometra na zachód od przedwojennego oraz ciąg rowerowo-pieszy łączący Brzeźno z Sopotem. W 2002 roku oddano do użytku dwa hotele - Lival i Villa Pascal. Nad samym morzem powstały wille z apartamentami, wybudowane przez Hossę. Poprawia się systematycznie stan dróg i chodników.
 

1.3. Zabytki dzielnicy

Na terenie dzielnicy powstało w przeciągu ostatnich trzystu lat kilka obiektów historycznych, w niektórych wypadkach można mówić o zespołach chronionych. Część z nich została wpisana do rejestru zabytków prowadzonego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków i podlega ochronie prawnej

Zespół wsi rybackiej, znajduje się w północnej części dzielnicy i charakteryzuje się nieregularnym układem przestrzennym. Ostatecznie ukształtował się po 1821 r., gdy dokonano separacji gruntów. Główna drogą biegła równolegle do brzegu morza. W południowo-zachodniej części znajdował się niewielki plac, który w drugiej połowie XIX wieku został zabudowany. W przestrzeni między plażą a główną drogą wytyczono kilka ulic o różnorodnych przebiegach dostosowanych do granic działek. Pozwalały one komunikować się mieszkańcom z plażą Zatoki Gdańskiej . Na działkach budowano obiekty w sposób nieregularny. Domy stawiano w konstrukcji szkieletowej. Wypełniano je cegłami, dachy pokrywano strzechą. Były kontynuacją tradycyjnej w tym rejonie architektury. Po II wojnie światowej obszar ten nie uległ znaczącym zmianom, jednak istniejące tam domy w znacznym stopniu uległy przekształceniu. Modernizacji poddano elewacje, zmieniono układ okien i drzwi, znaczną ilość posesji otynkowano. Wzdłuż południowej granicy dawnej wsi wybudowano bloki (ul. Pułaskiego i Mazurska), zakłócając tym historyczną skalę zabudowy (Nocny W., 2004, s. 47-50).

Zespół założenia zdrojowego, czyli Brzeźnieńskie kąpielisko, któremu początek dały budowle wzniesione na początku XIX wieku za czasów pierwszego Wolnego Miasta Gdańsk. Ostateczny jego układ zachowany do dziś wykształcił się pod koniec XIX wieku. Składał się z dwóch części parkowej i ogrodowej. W pierwszej z nich wyznaczono ścieżki spacerowe w drugiej wybudowano trzy budynki Hale Plażową na północy i dwa budynki wraz z domem zdrojowym na południu. Przedłużeniem wjazdu założenia zdrojowego było molo, po którego obu stronach znajdowały się zakłady kąpielowe . W późniejszym okresie na teren kąpieliska zaczął wjeżdżać tramwaj. Po II wojnie światowej zniszczeniu uległy najważniejsze budowle kąpieliska: Hala Plażowa, łazienki, molo. Mimo tych zmian układ przestrzenny pozostał czytelny i przypomina o dawnej roli tego miejsca (Nocny W., 2004, s. 47-50).

Zespół umocnień obronnych znajdujących się na terenie Brzeźna składa się z trzech elementów: fortu przy jeziorze Zaspa, Baterii Plażowej oraz Baterii Wiejskiej, do dnia dzisiejszego nie ostał się jedynie fort. Tak duża ilość fortyfikacji na terenie dzielnicy świadczy, że Brzeźno było ważnym obszarem w systemie obronnym miasta. Gdańsk uznawany za twierdzę posiadał rozległe systemy zabezpieczeń okalających miasto. W połowie XIX wieku znaczenie fortyfikacji miejskich zaczęło maleć, wzrastała natomiast ranga umocnień pasa nadmorskiego. Początkowo wznoszono je z cegieł później już tylko i wyłącznie z betonu. Do dnia dzisiejszego pozostały resztki baterii artyleryjskich i duża liczba stanowisk obserwacyjnych. Znajdują się one na terenach dzielnic Brzeźna, Nowego Portu i Stogów (Nocny W., 2004, s. 54-55).
Fort powstał na niewielkim wzniesieniu (wydmie) położonym przy północno-zachodnim brzegu jeziora Zaspa, zbudowany została na planie pięcioboku, posiadał cztery kaponiery i reditę.

Wokół fortu usypano wały ochronne oraz stok przed fosą, posiadającą połączenie z jeziorem Zaspa. Dodatkowym wzmocnieniem były okalające fort podmokłe łąki. Teren wokół fortu był ogrodzony drutem kolczastym i obsadzony drzewami celem maskowania. Drogę doprowadzono z Nowego Portu.
Kiedy pod koniec XIX wieku władze niemieckie zaczęły tworzyć nowoczesny system obrony wejścia do portu jednym z jego elementów stała się Bateria Wiejska - Dorfbatterie , wybudowana przy północnym stoku fortu w latach 1909-1910. W skład jej wyposażenia wchodziły cztery haubice kalibru 280 mm oraz 5 schronów dla artylerzystów. Są to obecnie jedyne pozostałości fortu. Bunkry zachowały się w całości, a jeśli się bliżej przyjrzeć miedzy nimi istnieją jeszcze betonowe "podwyższenia", na których niegdyś stały haubice. Obecnie są one przysypane ziemią i rosną na nich drzewa. Bateria ta zasięgiem ognia swych dział pokrywała stanowiska baterii przybrzeżnych ustawionych po obu stronach wejścia do portu. (http://www.wojazer.pl/brzezno/forty.php)
Bateria Plażowa znajduje się na terenie lasku brzeźnieńskiego . Początkowo w roku 1896 wybudowano tam stanowiska dla sześciu dział kalibru 210 mm. W latach 1908-10 rozpoczęto całkowitą przebudowę umocnień, cegły zastąpiono betonem i dostawiono schrony amunicyjne. Na niektórych budowlach umieszczono daty powstania. Dla kierowania ogniem w rejonie wydm zbudowano mniejsze schrony obserwacyjne i urządzenia do kierowania artylerią. Umocnienia obsadzono drzewami i krzewami.
Po I wojnie światowej urządzenia wojskowe na terenie Gdańska objęła demilitaryzacja. Przed opuszczeniem Gdańska, stacjonujące na jego terytorium wojska angielskie zdemontowały działa artylerii dalekosiężnej oraz ogrodzenie na przedpolu fortu. Władze gdańskie zdecydowały sie na rozbiórkę zbędnych już fortyfikacji - zatrudniając do tego znaczne ilości bezrobotnych. (Nocny W. 2004 s. 54-55)
Zabytkowe posesje zaczęły powstawać na terenie Brzeźna w XIX wieku, kiedy to miejscowość zaczęła przejmować funkcje osady podmiejskiej, w której to osiedlali się znani i zamożni mieszkańcy Gdańska, w wyniku tego pojawiły się wille podmiejskie, wielorodzinne kamienice, nierzadko z oficynową zabudową. Obiekty te zlokalizowane były głównie w wzdłuż ulicy Gdańskiej i Krasickiego. Wille budowali głównie urzędnicy, przedsiębiorcy, ludzie wolnych zawodów, co przyczyniło się do powstania okazałych budynków ze zdobniczymi elementami. Eklektyczne okazałe budynki były bogato zdobione. Werandy, wykusze, wieżyczki, ganki należały do charakterystycznych form ludowych.
Do najciekawszych należy budynek zlokalizowane przy ulicy Sterniczej 2 . Obecnie poddany częściowemu remontowi . Posesja zbudowana z cegły, licowana z zewnątrz żółtą cegłą, dekorowana sztucznym kamieniem. Wykuszowi towarzyszy wieżyczka w południowym narożniku. Obiekt dwukondygnacyjny na wysokim podpiwniczeniu, przykryty dwu spadowym dachem. Obiekt powstał prawdopodobnie pod koniec XIX wieku jako jednorodzinna willa.
 

2. Położenie Brzeźna w przestrzeni geograficznej

2.1. Budowa geologiczna i rzeźba terenu

Brzeźno leży w Pasie Mierzei Wiślanej. Obszar ten został ukształtowany głównie w wyniku działania wód Zatoki Gdańskiej oraz formowania się delty Wisły. Brzeźno znajduje się w obrębie zachodniej części Mierzei Wiślanej oraz na jej pograniczu z równiną deltową Wisły. Mierzeja Wiślana jest tworem geologicznie bardzo młodym. Zaczęła tworzyć się pod koniec okresu litorynowego (ok. 6 800 – 2 000 lat p.n.e.). Równocześnie od południa narastała równina deltowa Wisły, która dopiero na przełomie XIV i XV wieku zrosła się z mierzeją. Mierzeja Wiślana, odznacza się występowaniem lekko zwydmionych, zalegających na gliniastych utworach polodowcowych, średnioziarnistych piasków nadmorskich, ciągnących się wąskim pasem wzdłuż linii brzegowej i nieznacznie wzniesionych nad poziom morza. (Szukalski J., 1980).
Rzędne wynoszą tu od 0 do 4,2 m. n. p. m., średnia dla dzielnicy to około 3 m. n. p. m. podobnie jak na całej Mierzei (Nocny W. 2004, s. 9) Wydmy te są utworami utrwalonymi, w większości porośnięte lasem iglastym bądź mieszanym oraz trawiastą roślinnością wydmową. Procesy eoliczne rozwijają się na małą skalę jedynie na niewielkich obszarach położonych w pobliżu brzegu zatoki. W Brzeźnie zaobserwować można kolejne wały wydmowe, tworzone na skutek przesuwania się linii brzegowej w kierunku morza, spowodowanego przerywaniem mierzei przez wody Wisły oraz usypywaniem się stożka napływowego rzeki w postaci zewnętrznej delty. Najstarsze wydmy, wchodzące w kontakt z utworami deltowymi, to wydmy brunatne, kolsze - wydmy białe.
Gleby na tych terenach są ubogie. Najczęściej występują gleby boru suchego, rozwinięte na luźnych piaskach zbielicowanych, które zalicza się do III klasy bonitacji leśnej. Piaski morskie ograniczają się w swym zasięgu jedynie do wąskiego pasa plaży i z glebowego punktu widzenia reprezentują typowe nieużytki. W obrębie pasa wydmowego wiele zniekształceń spowodowały prace człowieka (przede wszystkim zabudowa mieszkaniowa oraz przekopy dla celów komunikacyjnych). Pasy wydm oddzielone są od siebie utworami deltowymi, tj. utworami aluwialnymi, wśród których występują wilgotne i plastyczne namuły, torfy oraz piaski i mułki napływowe. Tereny te zostały wykorzystane głównie pod zabudowę, ulice oraz ogródki działkowe. (Szukalski J., 1974)
 

2.2. Warunki hydrograficzne

Dzielnica od północy sąsiaduje z zatoką Gdańską. Ma to istotne znaczenie dla wód powierzchniowych gdyż Bałtyk znajduje się w fazie transgresji morskiej. Widoczne są tu wahania poziomu wód, z tendencją do ich podnoszenia (Nocny W. 2004, s. 9).
W Brzeźnie brak jest naturalnych cieków wodnych, przebiega tędy dział wodny pierwszego rzędu oddzielający tereny odwadniane przez cieki nadbałtyckie uchodzące bezpośrednio do Zatoki Gdańskiej od terenów odwadnianych w kierunku dolnej Wisły. Wybudowane są tu dwa kolektory wodne, mające na celu odwadnianie i ułatwienie odpływu wód z terenów łatwo podtapianych (Szukalski J., 1974).
Wody powierzchniowe to głównie rowy melioracyjne na terenach podmokłych porośniętych wysokimi trawami i trzcinami w południowo wschodniej części Brzeźna (Nocny W., 2004, s. 9). Na północ od tego miejsca w czasie roztopów zimowych można zaobserwować okresowe podtopienia . Tworzą się one zazwyczaj pod koniec lutego i trwają do połowy kwietnia w tym okresie ich obszar występowania zajmuje znaczny teren wschodniej części parku brzeźnieńskiego. Podobne zjawisko tworzenia się zbiorników okresowych, występuje również w południowej części dzielnicy między ogrodami działkowymi a dawną strzelnicą.

W okolicach promenady wiodącej do mola w Brzeźnie biegnie „kanał kołobrzeska” wolno płynący ciek, o zlewni wynoszącej 1359 ha. Jego wylot o średnicy 2 m. znajduje się pod molem. Zmiany antropogeniczne mają również wpływ na poziom wód gruntowych. Zalegają one płytko szczególnie na obszarze dawnej osady rybackiej, zwierciadło wód występuje tu na wysokości od 0,5 m do 2 m poniżej poziomu terenu. W strefie plaż oraz dawnych wydm wody podziemne sięgają jednego metra, w pasowym układzie zalegania; pomiędzy bulwarem nadmorskim a częścią południową dzielnicy schodzą na niższy poziom. Na wschodzie poziom zwierciadła wód gruntowych stale się podnosi, natomiast w południowej części m.in. na obszarze dawnego cmentarza, stopniowo obniża się w kierunku wschodnim. Bliskość morza powoduje znaczne zasolenie wód podziemnych (Nocny W. 2004, s. 10).
 

2.3. Klimat lokalny

Analizowany region nie posiada mocno wyodrębnionych cech klimatycznych w stosunku do pozostałego obszaru kraju i cechuje się przejściowością, wynikająca ze ścierania się wpływów mas powietrza pochodzenia oceanicznego i kontynentalnego. Taki stan rzeczy ma wpływ na zmienność i kontrastowość stanów pogody. Małe znaczenie na kształtowanie się pogody przejawiają masy powietrza zwrotnikowego i arktycznego oraz sporadycznie zwrotnikowo - kontynentalnego.
Klimat Brzeźna, podobnie jak całego Pobrzeża Gdańskiego, charakteryzuje się zmiennością stanów pogody. Spowodowanych częstymi zmianami układów barycznych oraz bliskim sąsiedztwem Morza Bałtyckiego, które wpływa przede wszystkim łagodząco na stosunki termiczne na tym terenie. Obszar platformy akumulacyjno-abrazyjnej, w skład, której wchodzi Brzeźno, charakteryzuje się stosunkowo niskimi temperaturami maksymalnymi, wysokimi temperaturami minimalnymi oraz niewielką liczbą lub całkowitym brakiem dni bardzo mroźnych i bardzo upalnych. Średnie temperatury powietrza w roku wynoszą 7 - 9°C, przy czym w miesiącach najcieplejszych - lipcu i sierpniu - nie przekraczają 17°C, a w miesiącach najchłodniejszych - styczniu i grudniu - zazwyczaj nie przewyższają 3°C (Trapp J., Korzeniewski J., 1987).
Roczne sumy opadów oscylują w granicach 400-500 mm. Cechą klimatu lokalnego Brzeźna jest stosunkowo duży ruch powietrza, wywołany wiejącymi od strony morza wiatrami oraz lokalnymi bryzami, na których prędkość oraz kierunek w dzielnicy wpływa zalesienie wydm oraz istniejąca zabudowa. Ważnym elementem klimatu jest duże nasłonecznienie w porze letniej (zwłaszcza terenów plażowych), będące wynikiem odbicia promieni słonecznych od powierzchni wody i piasku.
Na obszarze porośniętym trzcinami, które znajdują się w północnej i wschodniej części, powstają zastoiska mgieł i zimnego powietrza (Nocny W., 2004, s. 10 ). Duża różnorodność klimatyczna spowodowana jest tu bliskością wód Zatoki Gdańskiej oraz zwartą zabudową. Sprawia to, że obszar dzielnicy pod względem klimatycznym mocno rożni się w stosunku do pozostałych dzielnic Gdańska, bardziej oddalonych od morza. Dowodem na potwierdzenie tej tezy może być analiza temperatur minimalnych na stacjach meteo Gdańsk-Port Północny i Gdańsk Rębiechowo. Wielkości tej ostatniej stacji są porównywalne z dzielnicami Gdańska zlokalizowanymi wokół obwodnicy.
Różnice są znaczne, a największą w ostatnich latach zanotowano 07.01.2003 roku, kiedy to na stacji w Rębiechowie temperatura obniżyła się nad ranem do – 25,0°C a w porcie, w ciągu nocy nie spadla poniżej – 7,8°C. (http://polish.wunderground.com). Takie różnice temperatur nie są notowane często na obszarze Europy. W tym wypadku, odległość między obiema stacjami jest niewielka i wynosi 10 km w linii prostej. Różnica wysokościach jest również nieznaczna i wynosi zaledwie 130 m.
 

Tabl. 1. Średnie miesięczne temperatury powietrza w stopniach celsjusza w Gdańsku - Porcie Północnym w latach 1990 -2006
 

                I       II      III         IV        V      VI     VII       VIII      IX       X       XI    XII  Średnia roczna
1990      2,8      5,1    6,4      7,8    12,1   15,9     16,4    17,3    12,1     8,9     5,1    0,6       9,2
1991      0,8     -3,1    3,6      7,0    8,9     13,5     17,7    17,7    13,8     8,9     4,1    1,2       7,8
1992      1,5      3,0     3,8      6,5   11,9   17,2     18,8    18,8    14,0     6,9     4,7    1,8       9,1
1993      1,8      1,2     2,9      7,0   14,8   14,6     16,6    16,2    12,1     8,6     -0,3   2,3       8,2
1994      2,4       -2,6   3,5      7,7   10,4   14,6     20,2    18,7    14,4     8,0     5,4    3,0       8,8
1995     -0,5       3,9    3,3      6,2    10,7  15,3     18,7    18,8    13,9     11,3   2,8    -2,8     8,5
1996     -3,5      -3,9   -0,2     6,8    9,9     14,6     16,0    18,2    11,9     9,6     5,9    -3,0     6,9
1997     -1,7      3,2     3,7      5,1    10,2   15,1    18,1    20,5    14,5     8,2     3,8    1,5      8,5
1998      2,7      4,3     2,3      7,9    12,1   15,5    16,5    15,8    14,4     8,7     -0,4   -0,2     8,3
1999      1,2      0,4     3,8      7,8    10,7   16,2    19,6    17,8    16,5     9,3     4,5    1,9      9,1
2005       2,9    -0,9     0,9      7,0    11,9   14,9    19,3    17,4    16,3     10,3  4,7    1,6       8,8
2006      -5,5    -0,8    -0,1     6,3    12,3   16,1    21,9    18,2    16,9     12,0   7,4   6,2       9,3
śr. m.      0,4     0,8     2,8      6,9    11,3   15,3    18,3    17,9    14,2     9,2     4,0    1,2      8,5
   

Źródło: Opracowanie własne na podstawie Rocznika Statystycznego Gdańska 2000 oraz portalu http://www.ogimet.com/


W ciągu ostatnich 20 lat obserwuje się znaczne podwyższenie temperatury powietrza omawianego obszaru (Tabl. 1). Z prowadzonych obserwacji wynika, że wciągu ostatnich 17 lat średnia temperatura roczna wynosi 8,5°C, a w poszczególnych latach parokrotnie przekroczyła granice 9°C. Dane te ukazują w sposób nieomal oczywisty jak bardzo ocieplił się w ostatnich latach obszar Wybrzeża Bałtyckiego. Najbardziej zróżnicowanym pod względem temperatury było rok 2006 który okazał się być najcieplejszym rokiem w dotychczasowych pomiarach. Pomimo bardzo chłodnej pierwszej części roku, w której średnia temperatura stycznia wynosiła -5,5°C i była o 6°C mniejsza niż średnia z ostatniego okresu, która wynosi 0,4°C. Druga część roku 2006 przyniosła niespotykaną dotychczas w tej części kraju fale ciepłego powietrza. Średnia temperatura lipca była wyższa o 3,5°C i wyniosła 21,9°C, podobną notuje się w Budapeszcie o tej porze roku. Grudzień z kolei był nieomal tak samo ciepły jak październik w roku 1992 (cieplejszy o 5°C, niż przeciętnie).
 

2.4. Charakterystyka biogeograficzna


Szata roślinna Brzeźna jest bardzo urozmaicona. Znaczącym i jednym z najcenniejszych jej elementów jest pas nadmorski, mający zróżnicowany drzewostan o na ogół bogatej warstwie krzewów i ubogim runie. Ogólnie stwierdzono tu około 50 gatunków drzewiastych, z czego połowę stanowią drzewa, a połowę krzewy. Najliczniej występują: sosna zwyczajna, klon zwyczajny, jawor, brzoza brodawkowata, olsza czarna i szara, jesion wyniosły, wiąz, wierzba biała. Z krzewów najpospolitsze są: róża pomarszczona, dziki bez czarny, jarzębina, śnieguliczka, głogi, porzeczka alpejska. Na terenie dzielnicy występuje kilka dorodnych dębów, wierzb, wiązów, jesionów, sosen czarnych, a także topola biała (Miasto jak Ogród, 1997). Na terenie parku zdrojowego znajdują się cztery okazałe topole białe, dwie z nich zostały zakwalifikowane, jako pomniki przyrody pod numerem w rejestrze 754. Na terenie administracyjnym Gdańska występuje 160 pomników przyrody a te są jedynymi na obszarze opisywanej dzielnicy.(www.gdansk.pl)
Największym skupiskiem roślin jest park w Brzeźnie. Można go podzielić na dwie części. Pierwsza obejmuje tereny wydmowe, a dominującym drzewem jest tu sosna zwyczajna. Ta część parku obejmuje ponad dwie trzecie jego powierzchni. Wzdłuż ciągów spacerowych nasadzone są krzewy. Runo jest tu częściowo trawiaste i ruderalne nawiązujące do zbiorowiska typowego dla wydmy szarej. Druga część parku położona jest w płaskim obniżeniu, ma glebę pochodzenia organicznego. Drzewostan buduje głównie olsza czarna, a także szara, wierzby i jesion. Z krzewów rośnie przede wszystkim dziki bez czarny oraz porzeczka czerwona. Na przedłużeniu parku znajdują się nieduże skwery. Małe skwery z różami, innymi krzewami ozdobnymi i drzewami występują też w kilku jeszcze rejonach Brzeźna, przy przedszkolach i niektórych nowych blokach. Na terenie dzielnicy są jednak jeszcze zwarte grupy roślinności drzewiastej np. teren leśny przylegający do torów kolejowych i ogrodów działkowych we wschodniej części Brzeźna. Las zajmuje dwa równoległe pasy zagłębień międzywydmowych oraz wydmową grzędę i otoczenie przy dawnej strzelnicy. Występuje tu siedlisko olsu i boru. W części olszowej drzewostan buduje olsza czarna, w warstwie krzewów obecna jest kruszyna, podlegająca częściowej ochronie. W borowej części lasu dominuje sosna zwyczajna zdarza się też czarna z podrostami dębu, brzozy oraz osiki, a towarzyszy im dziki bez czarny i koralowy.
Pomiędzy ulicą Gdańską i Hallera w południowo-zachodniej części Brzeźna występują zdewastowane układy borowe. W drzewostanie występuje tu głównie sosna, wzbogacona gdzie niegdzie szczególnie od strony torów tramwajowych gatunkami liściastymi. Na południowo-zachodnich krańcach dzielnicy występują kolejne zwarte zbiorowiska roślinności drzewiastej, są one jednak bardziej urozmaicone niż poprzednie. Poza grupami sosen występującymi tu głównie na zwydmieniach, rośnie też, olsza czarna, szara i brzoza.
Pas wydmowy na terenie dzielnicy jest bardzo wąski. Od strony morza występuje tu rząd krzewiastych wierzb, od strony lądu wzdłuż spacerowych promenad występują ciągi zadrzewień. W skład, których wchodzi głównie rokitnik zwyczajny, czarny bez, brzoza oraz sosna. Wejścia na plaże obsadzone są głównie różą pomarszczoną. Wzdłuż brzegu morza ciągnie się pas leśny, głównie z sosną zwyczajną, szarą oraz z brzozami.
Duże powierzchnie na terenie dzielnicy zajmują ogrody działkowe. Są one rozmieszczone na obrzeżach zabudowy ze wszystkich niemal stron. Ogrody te maskują takie obiekty, jak oczyszczalnia ścieków, czy zgrupowania garaży.
Na ogół zadbane są ogródki przydomowe, najczęściej warzywno - kwiatowe, z udziałem drzew i krzewów owocowych, a także ozdobnych. Ogrody takie towarzyszą budownictwu indywidualnemu i szeregowemu. Skupiają się głównie w starszej części zabudowy dzielnicy.
Odmienny wygląd ma osiedle bloków wielorodzinnych. Podstawową formą tutejszej zieleni są trawniki, w wielu miejscach bardzo rozległe. Założone na terenach wydmowych,
nieraz z domieszką gruzu w podłożu, są rokrocznie przesuszone w okresie lata, stąd łatwo ulegają dewastacji, zwłaszcza wydeptaniu. Podstawowym gatunkiem darni jest życica trwała.
Na terenie dzielnicy faunę reprezentują między innymi: nietoperze, wiewiórki, zające, lisy oraz niekiedy dziki (Fot.2). Ptaki reprezentowane są przez: wrony, sroki, sójki, kosy, sikorki, dzięcioły pstre i kowaliki, mewy – pospolita, śmieszka i srebrzyste oraz łabędzie, a latem można spotkać kormorany (Miasto jak Ogród, 1997 s. 12-15).
Obecny stan środowiska przyrodniczego w Brzeźnie oceniany jest, jako dobry. Wykazuje ono znaczną odporność na degradacje i szybko się regeneruje. Występuje tu bogata i zróżnicowana roślinność, tworząc krajobraz malowniczy i atrakcyjny pod względem rekreacyjnym oraz turystycznym (Nocny W. 2004, s. 12 ).

© 2018 amberstudio.eu Wszelkie Prawa Zastrzeżone. Kontakt z nami